Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda là “Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế” (PHEIC) – mức cảnh báo cao nhất trong hệ thống ứng phó y tế toàn cầu.
Theo WHO, đợt bùng phát lần này liên quan đến chủng virus Bundibugyo – một biến thể hiếm của Ebola hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt. Điều này làm gia tăng đáng kể lo ngại về khả năng kiểm soát dịch bệnh trong khu vực Trung Phi.
Hơn 300 ca nghi nhiễm, ít nhất 88 người tử vong
Tính đến ngày 17/5, giới chức y tế ghi nhận hơn 300 ca nghi nhiễm Ebola và ít nhất 88 trường hợp tử vong tại miền đông Congo và Uganda. Một số ca đã được xác nhận bằng xét nghiệm trong phòng thí nghiệm.
Tâm điểm của dịch nằm ở tỉnh Ituri, miền đông Congo – khu vực vốn chịu ảnh hưởng kéo dài bởi xung đột vũ trang, hệ thống y tế yếu và điều kiện nhân đạo thiếu thốn. Virus sau đó đã lan sang Uganda, trong đó có các ca được ghi nhận tại thủ đô Kampala.
WHO cảnh báo số ca thực tế có thể cao hơn đáng kể do tình trạng phát hiện chậm, năng lực xét nghiệm hạn chế và khó khăn trong việc tiếp cận nhiều khu vực bất ổn.
Chủng Bundibugyo khiến giới chuyên gia lo ngại
Khác với các đợt Ebola trước đây từng có vaccine hỗ trợ kiểm soát, chủng Bundibugyo hiện chưa có vaccine chuyên biệt hoặc thuốc điều trị hiệu quả. Đây là lý do chính khiến WHO nâng mức cảnh báo toàn cầu.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), châu Phi đang ở trong trạng thái dễ tổn thương trước nguy cơ lây lan xuyên biên giới khi hoạt động di chuyển quốc tế ngày càng gia tăng.
Tỷ lệ tử vong của Ebola thường dao động từ 25% đến 50%, tùy theo chủng virus và khả năng điều trị tại địa phương. Virus lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh hoặc người đã tử vong vì bệnh.
Xung đột và thiếu nguồn lực làm công tác chống dịch thêm khó khăn
Giới chức y tế quốc tế cho biết việc kiểm soát dịch bệnh đang gặp nhiều trở ngại do bạo lực kéo dài ở miền đông Congo. Nhiều khu vực có sự hiện diện của các nhóm vũ trang, khiến nhân viên y tế khó tiếp cận người dân và triển khai truy vết dịch tễ.
Ngoài ra, tình trạng thiếu kinh phí y tế, hệ thống giám sát dịch bệnh suy yếu và tâm lý hoài nghi của người dân cũng khiến công tác ứng phó trở nên phức tạp hơn. Một số cơ sở điều trị khẩn cấp đã được dựng lên tại thành phố Bunia để tiếp nhận bệnh nhân nghi nhiễm.
Mỹ và nhiều quốc gia tăng cường kiểm soát biên giới
Trước nguy cơ dịch lan rộng, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã kích hoạt cơ chế phản ứng khẩn cấp và tăng cường giám sát hành khách đến từ Congo, Uganda và Nam Sudan.
Giới chức Mỹ cũng xác nhận một công dân Mỹ làm việc tại Congo đã nhiễm Ebola và đang được chuyển tới Đức để điều trị.
WHO kêu gọi cộng đồng quốc tế nhanh chóng hỗ trợ tài chính, thiết bị xét nghiệm, nhân lực y tế và tăng cường phối hợp xuyên biên giới nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành khủng hoảng khu vực quy mô lớn hơn.